Akrilik boya, su bazlı akrilik polimer bağlayıcı içinde dağıtılmış pigmentlerden oluşan, hızlı kuruyan ve kuruduktan sonra suya dayanıklı esnek bir film bırakan boyadır. 20. yüzyıl ortasında geliştirilmiş; profesyonel sanatçıdan hobi kullanıcısına, eğitim atölyesinden duvar sanatına kadar geniş bir kullanım yelpazesine sahiptir.
Colorbox'taki akrilik boya, mürekkep, markör ve yardımcı ürünlerin başlıca markaları Liquitex, Cadence, Winsor & Newton, Royal Talens, Golden, Schmincke, Montana, Daler Rowney, Pebeo, Jacquard, Artdeco, Lefranc Bourgeois ve Edding'dir. Seçenekler tüpten şişeye, tek renkten sete, akrilik mürekkepten markör ve spreye uzanır.
Akrilik boya; renk veren pigmentlerin, su bazlı akrilik polimer emülsiyon bağlayıcı içinde dağıtılmasıyla elde edilir. Kullanım sırasında suyla inceltilebilen ama kuruduktan sonra suya dayanıklı kalıcı bir film bırakan bu yapı, akriliği hem sulu boya gibi şeffaf katmanlarda hem yağlı boya gibi kalın impasto uygulamalarda çalışabilen bir boya türü hâline getirir.
Akrilik kıvamı yoğun (heavy body), orta (soft / fluid) ve akışkan (ink) olarak üretilir. İnce katman markaya ve ortam koşullarına göre 10–30 dakikada yüzeyden kurur, kalın katmanda bu süre 1–2 saate uzar; tam kürlenme uygulama kalınlığına göre birkaç günde tamamlanır.
Akrilik, guaj, yağlı boya ve sulu boya bağlayıcı, kuruma süresi, suyla ilişki, görünüm, yüzey ve çözücü bakımından ayrışır:
Devamını Oku
Akrilik Boya Hangi Yüzeylerde Kullanılır?
Akrilik boya, akrilik bağlayıcısının esnekliği ve yapışma gücü sayesinde birçok yüzeyde çalışır: tuval (gesso uygulanmış), ahşap ve MDF, kağıt ve karton (200 g/m² ve üzeri), gesso uygulanmış metal ve cam, seramik bisküvi, polyester ve hazırlanmış sert plastik. Emici yüzeylerde önce gesso ya da akrilik astar uygulanması renk doygunluğunu ve dayanıklılığı artırır.
Akrilik için uygun kağıtlar 200–400 g/m² gramajlı akrilik blok ve mixed media yüzeyleridir; ayrıntılı seçim için Akrilik Boya Kağıdı ve Blok koleksiyonuna bakabilirsiniz.
Hobi ve Dekoratif Yüzeyler: Ahşap, Mobilya, Cam ve Kumaş
Standart sanatçı akriliğinde metal ve cam önce gesso ile hazırlanır. Cadence Hybrid Acrylic for Multisurfaces ise hobi ve dekorasyon işleri için geliştirilmiş su bazlı bir akrilik boyadır; ek astar ve zımpara gerektirmeden ahşap, cam, seramik, porselen, kumaş, deri, plastik ve metal yüzeye uygulanır; iç ve dış mekânda kullanılır.
Mobilya yenilemede Cadence Very Chalky Home Decor tebeşirimsi mat bir yüzey bırakır. Ahşap, MDF, metal, alçı ve seramik yüzeye fırça, rulo ya da süngerle sürülür; kuruduktan sonra zımparalanarak eskitme görünümü verilebilir. Artdeco Akrilik Boya ahşap, karton, cam, metal, polyester ve seramik objelerde kuruduğunda darbelere dayanıklı bir tabaka oluşturur.
Standart akrilik boya kumaşa tek başına sürüldüğünde kuruyan film sertleşir ve kumaş esnedikçe çatlayabilir. Tekstil medyumu boyayla karıştırıldığında bu sertliği azaltır: Liquitex Professional Acrylic Fabric Medium boya ile 1:1 oranında karıştırılır, Daler Rowney System 3 Textile Medium ise System 3 Acrylic boyayı kumaş serigrafisine uygun tekstil mürekkebine dönüştürür. Metalik ve inci ışıltılı Jacquard Lumiere kumaş, deri ve vinil yüzeye tutunan esnek bir film bırakır. Akrilik Boya Kumaşa Nasıl Uygulanır? yazısı uygulama ve sabitleme adımlarını sırasıyla verir.
Akrilik Boya Nasıl Kullanılır?
İnceltme: Akrilik boya en fazla %20–25 oranında suyla inceltilir; bu sınır aşılırsa akrilik bağlayıcı zayıflar ve film bütünlüğü bozulur. Daha akışkan ya da şeffaf etki için akrilik medyumları tercih edilir; medyum bağlayıcı içerdiği için renk doygunluğu ve film dayanıklılığı korunur.
Fırça seçimi: Akrilik, sentetik ve sert kıl (bristle) resim fırçalarıyla çalışır; sulu boya samur fırçaları akriliğin yoğun ve hızlı kuruyan yapısına uygun değildir. Geniş yüzey için spalter ve zemin fırçaları, detay için ince yuvarlak ve filbert tercih edilir.
Katmanlı çalışma: Hızlı kuruma sayesinde aynı gün katman üstüne çalışılır. Şeffaf katmanlar için glazing medyum, kalın impasto için heavy gel kullanılır.
Temizlik: Fırça ve aletler kullanımdan hemen sonra ılık sabunlu suyla temizlenir; akrilik kuruduğunda suya dayanıklı film bırakır, kuruyan kalıntılar 15–30 dakika sabunlu suda bekletilerek yumuşatılır. Kumaşa ve yüzeye bulaşan boyanın temizliğini Akrilik Boya Nasıl Çıkar? yazısı ele alır.
Akrilik Boya Formları: Tüp, Mürekkep, Marker, Sprey ve Airbrush
Tüp ve şişe boya: Liquitex Professional Heavy Body ve Golden Heavy Body gibi yoğun kıvamlı boyalar fırça ve spatula izini yüzeyde tutar; impasto ve dokulu çalışmada kullanılır. Liquitex Basics tüp boyaları orta yoğunlukta, kremsi kıvamdadır ve geniş alan boyamada kolay yayılır; Basics Fluid ise akışkan kıvamdadır.
Akrilik mürekkep: Akrilik mürekkepler akrilik boyanın sıvı kıvamlı biçimidir; Liquitex Professional Acrylic Ink, Daler Rowney FW ve Talens Amsterdam Acrylic Ink ince çizgi, lavi ve illüstrasyonda kullanılır.
Markör: Akrilik markörler boyayı kalem ucundan verir. Montana akrilik markörler 0,7 mm ekstra ince uçtan geniş uca kadar farklı uç kalınlıklarında üretilir; Liquitex Professional Akrilik Markör ve Edding 5100 Akrilik Markör de akrilik boyayı kalem biçiminde taşır.
Sprey: Akrilik sprey boya geniş yüzeyi fırça izi bırakmadan kaplar; Liquitex Professional Akrilik Sprey Boya 400 ml kutuda, su bazlı formülle üretilir. Kullanım rehberi: Akrilik Sprey Boya Nedir, Nasıl Kullanılır?
Airbrush: Schmincke Aero Color Professional ve Jacquard Airbrush, havalı boyama tabancasından geçecek akışkanlıkta hazırlanmış akrilik renklerdir (Airbrush Akrilik Boya).
Markalar ve Hatlar
Artdeco ve Cadence Türkiye, Liquitex, Golden ve Jacquard ABD, Royal Talens Hollanda, Winsor & Newton ve Daler Rowney İngiltere, Schmincke, Montana ve Edding Almanya, Pebeo ve Lefranc Bourgeois Fransa kökenlidir. Öne çıkan akrilik hatları:
-
Liquitex — ABD; Professional (Heavy Body, Soft Body, Akrilik Mürekkep, Akrilik Guaj, Sprey, Akrilik Markör) ve Basics (tüp ve Fluid) olmak üzere iki seviye.
-
Cadence — Türkiye merkezli hobi ve dekorasyon markası; Hybrid Acrylic for Multisurfaces, Cadence Akrilik Boya, Dora Metalik ve Very Chalky Home Decor hatları.
-
Winsor & Newton — İngiltere; Galeria (öğrenci–orta seviye) ve Professional Acrylic (ıslaktan kuruya renk kayması en aza indirilmiş) iki ana hat.
-
Royal Talens — Hollanda; Amsterdam Acrylic tüp ve şişe boyaları ile Amsterdam Acrylic Ink, daha ekonomik seride Art Creation Acrylic.
-
Golden — ABD; Heavy Body Acrylic, yoğun kıvamlı profesyonel akrilik hattı.
-
Schmincke — Almanya; Aero Color Professional (airbrush ve akrilik mürekkep) ve akrilik medyumları.
-
Montana — Almanya; akrilik marker ve marker dolum mürekkebi (refill) hatları.
-
Daler Rowney — İngiltere; System 3 Acrylic ve FW Acrylic Ink.
-
Pebeo — Fransa; Acrylic Studio.
-
Jacquard — ABD; Lumiere (metalik ve inci ışıltılı), Neopaque (örtücü) ve Airbrush.
-
Lefranc Bourgeois — Fransa; Flashe akrilik boya.
-
Artdeco — Türkiye üretimi, su bazlı, çok yüzeyli; hobi ve dekoratif uygulamalarda kullanılır (50 ml'den 1000 ml'ye, en çok 140 ml).
-
Edding — Almanya; 5100 akrilik markör.
Akrilik Boya Fiyatını Belirleyen Özellikler
Akrilik boyanın fiyatını dört özellik belirler: serinin seviyesi, rengin pigmenti, hacim ve tekli ya da set alınması.
Seri seviyesi: Aynı markanın başlangıç ve profesyonel serileri farklı fiyat bandındadır ve fark pigmentte görünür. Winsor & Newton Galeria'nın kadmiyum ve kobalt renklerinin tamamı Hue karşılığıdır; Professional Acrylic bu renkleri kadmiyum ve kobalt pigmentiyle üretir. Liquitex'te Basics başlangıç ve hobi serisi, Professional Heavy Body yoğun pigmentli profesyonel seridir. İki seviyenin farkını Profesyonel ve Normal Akrilik Boya yazısı karşılaştırır.
Fiyat serisi: Liquitex Professional, Winsor & Newton Professional Acrylic, Golden Heavy Body ve Lefranc Bourgeois Flashe renklerinde ürün adındaki S1 (S.1) … S9 kodu rengin fiyat serisini gösterir. Seriyi pigment belirler: Titanium White ve Mars Black 1. seridedir; kadmiyum ve kobalt pigmentli renkler 3. seri ve üzerindedir. Adında «Hue» geçen renkler pahalı ya da kullanımdan kalkan pigmentin tonunu başka pigmentlerle veren karşılıklardır; çoğu 1. ve 2. seridedir.
Hacim: Akrilik boya 12 ml'lik set tüpünden 2 litrelik kutuya kadar farklı hacimlerde satılır; en çok ürün 500 ml ve 120 ml hacimdedir. Aynı renk birden fazla hacimde üretildiğinde neredeyse her renkte büyük hacmin mililitre fiyatı daha düşüktür.
Tekli ve set: Setler birbiriyle karışan temel renkleri 12–118 ml'lik küçük tüp ve şişelerde bir araya getirir; tekli ürünler 2 litreye kadar çıkar ve eksilen ya da sık kullanılan rengi tamamlar.
Akrilik Boya Setleri — Başlangıç, Hobi, Profesyonel
Başlangıç setleri akrilik boyaya yeni başlayan için temel renk gamını bir arada verir; profesyonel setler Liquitex Heavy Body ve Winsor & Newton Professional Acrylic gibi profesyonel serilerin renklerini toplar. Set boyutları 6 × 12 ml'den 12 × 60 ml ve üzerine uzanır; tüm seçenekler için Akrilik Boya Setleri koleksiyonuna bakabilirsiniz.
Renk Karışımları — Beyaz, Altın, Ten Tonu, Kahverengi
Akrilik renk karışımı, hazır renk paletinin yetmediği yerde temel renk teorisiyle yapılır: birincil renkler (sarı, kırmızı, mavi) ve beyaz–siyah üzerinden ikincil ve üçüncül tonlar üretilir.
-
Ten tonu — sarı oker ve yanmış siena gibi sıcak toprak tonları + titanyum beyazı + az miktarda kırmızı; gölge için ham umber. Hazır seçki: Portre ve Ten Tonu Akrilik Paleti.
-
Altın, gümüş, bakır — bu tonlar saf karışımla elde edilmez; metalik pigment içeren hazır renklerden tercih edilir. Hazır seçki: Metalik, Altın ve Gümüş Akrilik.
-
Kahverengi — kırmızı + sarı + az mavi; ya da toprak tonları (siena, umber) doğrudan kullanılır.
-
Beyazı açma — titanyum beyazı en güçlü açıcıdır; soğuk renk gerektiren açmalarda titanyum + biraz mavi karıştırılır.
Sık Sorulan Sorular
Akrilik boya nedir?
Akrilik boya, su bazlı akrilik polimer bağlayıcı içinde pigmentlerin dağıtılmasıyla üretilen, kullanım sırasında suyla inceltilen ama kuruduğunda suya dayanıklı esnek bir film bırakan boyadır. Tuval, ahşap, kağıt, metal, cam ve seramik dâhil pek çok yüzeyde kullanılır.
Akrilik boya su bazlı mıdır?
Evet. Akrilik boyaların büyük bölümü su bazlıdır; akrilik polimer emülsiyon bağlayıcı su içinde dağıtılır. Kullanım sırasında suyla inceltilir ve fırçalar suyla temizlenir; kuruduktan sonra suya dayanıklı kalıcı bir film oluşur. Aerosol sprey akrilikler markaya ve seriye göre solvent bazlı da olabilir, ürün etiketinde belirtilir.
Akrilik boya ne kadar sürede kurur?
Akrilik ince katmanda markaya ve ortam koşullarına göre 10–30 dakikada dokunmaya hazır olur; kalın katmanda 1–2 saat sürer. Tam kürlenme uygulama kalınlığına ve ortam nemine göre birkaç günde tamamlanır. Tam kürlenmeden vernik uygulanması önerilmez.
Akrilik boya ile guaj boya arasındaki fark nedir?
İki boya da su bazlıdır ama akrilik bağlayıcısı kuruduktan sonra suya dayanıklı kalıcı bir film bırakır; guaj kuruduktan sonra yeniden suyla çözünür. Akrilik tuval, ahşap, metal gibi sert yüzeyler ve katmanlı çalışmaya uygundur; guaj ise mat yüzey ve illüstrasyon/tasarım amaçlı kağıt çalışmalarda tercih edilir.
Akrilik boya ile yağlı boya arasındaki fark nedir?
Akrilik su bazlıdır, çözücü olarak su kullanılır ve aynı gün katman almaya hazırdır. Yağlı boya bitkisel kuruyan yağ bağlayıcılıdır, çözücü olarak terebentin veya beyaz ispirto gerektirir, kuruması günler alır ama daha derin parlaklık ve uzun açık çalışma süresi sunar. Yağlı boya akrilik üzerine uygulanabilir, akrilik yağlı boya üzerine önerilmez.
Akrilik boya ile sulu boya arasındaki fark nedir?
Sulu boya şeffaf yıkama (wash) tekniğiyle çalışır ve kuruduktan sonra suyla yeniden çözünür; ışık kağıttan yansıyarak parlaklık verir. Akrilik suyla inceltildiğinde şeffaf katmanlar üretebilir ama kuruduğunda suya dayanıklı kalır; opak ve impasto çalışmaya da olanak tanır.
Akrilik boya sulandırılabilir mi?
Evet, suyla %20–25 oranına kadar inceltilebilir; bu sınır aşılırsa akrilik bağlayıcı zayıflar ve film bütünlüğü bozulur. Daha akışkan ya da şeffaf etki için akrilik medyum (örneğin glazing medyum) tercih edilir, çünkü medyum bağlayıcı içerir ve renk doygunluğunu korur.
Akrilik boya kuruyunca suya dayanıklı mıdır?
Evet. Akrilik kuruduktan sonra suya dayanıklı esnek bir film oluşturur ve yeniden suyla çözünmez. Dış mekân ve yoğun temas alan yüzeylerde uygun akrilik vernikle koruma katmanı uygulanması ömrü uzatır.
Hangi yüzeylere akrilik boya uygulanabilir?
Akrilik boya tuval (gesso uygulanmış), ahşap, MDF, ağır gramajlı kağıt ve karton, gesso uygulanmış metal ve cam, seramik bisküvi, polyester ve hazırlanmış sert plastik yüzeye uygulanır. Emici olmayan yüzeylerde önce uygun astar uygulanması tutunmayı artırır.
Akrilik boya hangi fırça ile kullanılır?
Akrilik için sentetik ve sert kıl (bristle) resim fırçaları uygundur; sulu boya samur (sable / kolinsky) fırçaları akriliğin yoğun ve hızlı kuruyan yapısına uygun değildir. Geniş yüzey için spalter ve zemin fırçaları, detay için ince yuvarlak ve filbert tercih edilir.
Akrilik boya kumaşa uygulanır mı?
Evet, ama standart akrilik boya kumaşa tek başına sürüldüğünde kuruyan film sertleşir ve kumaş esnedikçe çatlayabilir. Tekstil medyumuyla karıştırılan boya kumaşın esnekliğini korur; Liquitex Professional Acrylic Fabric Medium boya ile 1:1 oranında karıştırılır. Cadence Hybrid Acrylic for Multisurfaces ve Jacquard Lumiere kumaşa uygulanabilen akrilik boyalardır.
Akrilik boya dış mekâna ve yağmura dayanıklı mıdır?
Kuruyan akrilik film suya dayanıklıdır ve yağmurla yeniden çözünmez; dış mekândaki ömrü boyanın serisine ve yüzeyin hazırlığına bağlıdır. Cadence Hybrid Acrylic for Multisurfaces iç ve dış mekânda uygulanır. Güneş ve yağmur alan yüzeylerde UV korumalı akrilik vernikle kaplanan boya daha uzun süre korunur.
İlgili Koleksiyonlar